Thứ Năm, 7 tháng 8, 2014

116.DI DỜI HAY DỌN TƯỢNG TRẦN NGUYÊN HÃN ?

Ngỗn ngang quanh biểu tượng một thời SG: tượng Trần Nguyên Hãn.
  1.Mấy hôm rày chộn rộn chuyện di dời tượng Trần Nguyên Hãn trước chợ Bến Thành để làm ga ngầm tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên ,trưa nay tranh thủ xuống xem thử.Nhiều người rủ nhau đứng dưới nắng chói chang chụp ảnh bên tượng làm kỹ niệm ,để nhớ lại một thời xáo trộn của Hòn ngọc viễn đông.

 Người dân SG quyến luyến với  tượng đài này vì đó là một phần lịch sử của thành phố .Nhiều người không nói ra nhưng có ý để xem chính quyền đối xử với một công trình văn hóa hình thành dưới thời chế độ trước đây như  thế nào.
  Được biết , nhân kỷ niệm ngày quân lực Việt Nam Cộng hòa 19-6-1973,chính quyền chế độ cũ xây dựng hệ thống tượng đài trong đô thị Sài Gòn. Khi đó, hệ thống tượng đài được dựng theo mảng đề tài chính là các anh hùng dân tộc, trong đó mỗi tượng danh tướng như Trần Hưng Đạo, An Dương Vương, Nguyễn Huệ, Lê Lợi, Trần Nguyên Hãn… là biểu tượng cho một binh chủng, chẳng hạn An Dương Vương là thánh tổ của công binh, Trần Nguyên Hãn là biểu tượng của binh chủng thông tin ,Trần Hưng Đạo là thánh tổ binh chủng hải quân ,Phù Đổng Thiên Vương là biểu tượng của Không quân...
  Phải nói là các tướng tá SG cũ rất thông  thuộc lịch sử ,chọn thật tiêu biểu các anh hùng dân tộc để làm biểu tượng nên dễ đạt sự đồng thuận của mọi người . May là các bố không chọn các Tồng thống của mình tay cầm cái a lô hay cuốc xẻng làm thánh tổ của mỗi ngành ,chớ không đã bị giật đổ ngay từ lâu rồi ! Bà con thắc mắc,tượng này sao không di dời ,tái định cư tại chỗ trước mặt công viên 23/9 cạnh chợ Bến Thành ,để mọi người có cảm giác vẫn an cư như từng ấy năm qua?
   Còn tượng đài liệt nữ Quách Thị Trang được xây dựng cấp tốc vào tháng 8-1964,giữa vòng vây của cuộc biểu tình do Sinh viên - học sinh Sài gòn tổ chức. Đây là tượng đài kỷ niệm nơi sự kiện Phật tử Quách Thị Trang (Pháp danh Diệu Nghiêm) bị bắn chết khi mới 15 tuổi trong cuộc đấu tranh của sinh viên - học sinh Sài Gòn nhằm chống lại  Chính phủ VNCH trong những ngày sôi sục năm 1963.Phải nói chính quyền lúc ấy  tôn trọng sự lựa chọn của người dân chứ gài người vào đoàn biểu tình phá bĩnh thì còn lâu mới mần được nhỉ ?
  Tượng đài liệt nữ Quách Thị Trang tại công viên trước chợ Bến Thành  đã trở thành biểu tượng hòa bình ,vừa nói lên chủ trương nhu nhưng cũng mạnh mẽ  của Phật tử và  người dân TP.HCM trong 50 năm qua. Bà con cho rằng ,tượng này bé xíu tại sao không đặt lại bên góc cửa ga  lên xuống để mọi người biết lịch sử hào hùng một thời của thành phố ? Ở Bỉ tượng thằng cu đái nhỏ nhí ,đặt tuốt trong hẻm loanh quanh ở Brussel tìm mãi mới ra ,thế mà du khách vẫn nườm nượp kéo đếm xem nữa là !

  2.Trước đây mỗi lần đi ngang qua Bến Thành ,nhìn tượng Trần Nguyên Hãn ,tôi cứ nghĩ chắc ông tướng này dòng dõi nhà Trần thời chống quân Nguyên Mông .Mà lạ một cái là sao hồi ấy ,ông  ta đã biết xài biểu tượng hòa bình mà mãi sau này đại họa sư Picasso mới mặc định cho cả thế giới ? 
  Sau tò mò hỏi một bác xe ôm ,chắc là sĩ quan chế độ cũ ,đang ngồi thanh thản nghỉ mát chờ khách trên đại lộ Lê Lợi ,mới biết là bé cái nhầm.Hóa ra ông là quan võ hàng đầu , sau lên hàm Tả tướng quân của trào vua Lê Thái Tổ.Hồi học phổ thông ,đến khởi nghĩa Lam sơn ,thầy toàn nhấn mạnh "Lê Lai liều mình cứu chúa" với nhắc đến tài binh vận  của quan văn Nguyễn Trãi chứ ít đề cập đến các quan võ nên IC óc mình chạm mất tuốt !
 Trần Nguyên Hãn là  cháu Trần Nguyên Đán (ông ngoại Nguyễn Trãi),đã cùng với Nguyễn Trãi trăn trở để về phò Lê Lợi cứu nước. Ông giành được nhiều chiến công  lưu lại sử sách nhưng nổi bật nhất là  trận Tổng công kích Xương Giang .Đó là một căn cứ rộng 25ha , án ngữ ngay trên đường từ Quảng Tây tới Đông Quan, chỉ cách Đông Quan khoảng 50 km, là vị trí trọng yếu về quân sự . Ông đã chỉ huy công thành , cho đào công sự bao vây từ các khu rừng lân cận, đào hầm ngầm từ ngoài vào trong thành giặc, rồi tiến hành nội công ngoại kích giành chiến thắng vang dội,đập tan ý chí xâm lược của quân địch ; đưa đến "Hội thề Đông quan ", một chiến thắng ngoại giao của Nguyễn Trãi. Trong lịch sử chống ngoại xâm, đây là lần hiếm hoi quân đội Việt Nam triệt hạ được một thành trì quan trọng và có quân số lớn, sau sự kiện Lý thường Kiệt hạ thành Châu Ung ngoài biên giới.Bài học lịch sử này chắc được Đại tướng Võ Nguyên Giáp nghiền ngẫm khi có quyết định bao vây "đánh chắc tiến chắc" tại Điện Biên Phủ sau này ?
  Trong thời gian kháng chiến, Trần Nguyên Hãn đã dùng những chú chim bồ câu mà ông nuôi dưỡng, huấn luyện để chuyển thư như là phương tiện truyền tin hữu hiệu qua lại với chủ tướng Lê Lợi và các đầu mối quân sự khác. Có lần khi đang đóng quân trấn giữ thành Võ Ninh thì bị quân Minh kéo đến vây chặt đến nguy khốn ,ông đã viết thư buộc vào chân chim  thả bay về căn cứ . Nhờ thư do chim câu mang đến,  Lê Lợi biết được tình hình liền lập tức cho quân tiếp viện đến Võ Ninh phá vỡ vòng vây giải cứu quân ta. 
  Cùng về qui tụ dưới lá cờ nghĩa Lam Sơn còn có một vị tướng tên là Nguyễn Chich ,người Đông Sơn -Thanh Hóa cũng có tài nuôi chim bồ câu. Được bố truyền nghề nên từ nhỏ ông đã có biệt tài nuôi chim bồ câu rất giỏi để dự Hội thi chim ở địa phương vào các dịp lễ. Bồ câu được dạy một cách khéo léo như  cách người ta đặt một chậu nước giữa sân, rồi tung chim cất cánh  bay cao lên tít mây xanh mà bóng chim vẫn in trong chậu nước. Khi đạt trình nhất định, Nguyễn Chích   luyện cho chim mang thư từ và đồ nhẹ đến nơi định sẵn rồi bay trở về.
   Chiến công của đội quân lông vũ này trong điều kiện tác chiến ở khu vực rừng núi hiểm trở của nghĩa quân thật lợi hại. Một bận, căn cứ Lam Sơn bị đánh úp trong khi  ở doanh trại chỉ có Lê Lợi và Nguyễn Chích cùng mấy trăm quân túc vệ. Giặc Minh ở ngoài vây rất chặt, khó có thể phá được vòng vây hay cử người đi báo tin giải cứu. Nguyễn Xí liền thả chim câu đưa thư bay đi gọi được các cánh quân về cứu viện;nhờ đó quân ta trong đánh ra, ngoài đánh vô làm cho vòng vây của giặc tan vỡ. Cho đến nay người dân ở vùng đất xứ Thanh Nghệ vẫn lưu truyền bài thơ ca ngợi đội quân chim bồ câu  như sau:
Bồ câu bồ các
 Nó hát cúc cù
 Cu đi Quan Du
 Cu về Bù Rộc
 Thư này hỏa tốc
 Phải đợi cu về
 Ăn gạo vua Lê
 Đậu vai ông Chích
 Cu là cu thích
Lại hát cúc cù!

  Vậy té ra ông cha ta đã có nhiều sáng tạo để huy động mọi nhân tài vật lực của đất nước vào việc chống giặc ngoại xâm từ rất lâu !

 3.Lâu nay ,quan điểm của các bác làm văn hóa nghệ thuật ở Thành phố cũng có nhiều ý kiến khác nhau về  12 tượng xây trước năm 1975 tại TPHCM.Phe ủng hộ cho rằng "các vị trí dựng tượng nên giữ nguyên, bởi về cơ bản, những bức tượng ấy, bao năm nay đã in trong tâm thức nhiều thế hệ người Sài Gòn - TPHCM. Nếu tượng xuống cấp, nên làm lại, đặt ở vị trí cũ"
  Phe phản bác cho rằng ,tượng xây dựng vội vàng bởi các nghệ nhân nên trông rất ngô nghê như là các tượng để bàn được phóng đại.Tôi không rành nghê thuật nhưng thấy các tác phẩm nghệ thuật như tượng phật,đền đài miếu mạo còn lưu giữ đến ngày nay đều do bàn tay các nghệ nhân dân gian sáng tác cả đây thôi !
  Hèn chi mà các tượng không được ngó ngàng đến nên xuống cấp trầm trọng, đến nỗi tượng Trần Nguyên Hãn gãy mất một chân gần cả năm nay vẫn để cho thành thương binh tượng luôn.
 Hổng biết rồi di dời tượng này lên công viên Phú lâm họ có nghiêm túc dựng lại tại nơi mới hay dọn cất đi để đặt vào các tượng mới hoành tráng hơn ?
   Mới đây khi làm cầu vượt ở bùng binh Cây gõ đã di dời tượng Lý Thái Tổ ,không biết cất vào đâu mà một đi không trở lại .Tiếc thay !